Ελευθερία

Ελεύθερες θα είναι οι απολύσεις και οι αντικαταστάσεις των εργαζομένων, ένα μήνα μετά το ειδικό καθεστώς λειτουργίας των επιχειρήσεων, σύμφωνα με το πλαίσιο που ορίζει η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και αποσαφηνίζουν εργατολόγοι.

Κατ΄ αρχήν ο εργοδότης έχει την ευχέρεια να μην προσλάβει τον ίδιο εργαζόμενο μετά τη λήξη της αναστολής εργασίας, αλλά, άλλον στη θέση του, απλά να έχει τον ίδιο αριθμό εργαζομένων που είχε και πριν, ενώ, ένα μήνα αργότερα, είναι ελεύθερος να απολύσει όσους θέλει!

Παρότι θα έχει προβεί σε «ανανέωση» του προσωπικού ή σε απολύσεις, ο εργοδότης θα δικαιούται να ενταχθεί στα κίνητρα που προβλέπει η ΠΝΠ, λαμβάνοντας επιδοτήσεις και δάνεια όπως επίσης και άλλες διευκολύνσεις.
Αναλυτικότερα, η ΠΝΠ προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις - εργοδότες, που τελούν σε αναστολή της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, κατόπιν εντολής δημόσιας αρχής, και για όσο χρονικό διάστημα διαρκούν τα μέτρα αντιμετώπισης του κορωνοϊού COVID-19, υποχρεούνται να μην προβούν σε μειώσεις προσωπικού με καταγγελία των συμβάσεων εργασίας. Σε περίπτωση πραγματοποίησής τους, οι καταγγελίες αυτές είναι άκυρες. Ως ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος ορίζεται η 18η Μαρτίου 2020.
Δηλαδή, απαγορεύεται να προβούν σε απολύσεις από τις 18 Μαρτίου και μετά. Όσες απολύσεις έγιναν μέχρι τις 17 Μαρτίου είναι έγκυρες και οι εργοδότες συμμετέχουν στις ευεργετικές διατάξεις της ΠΝΠ.
Ειδικότερα, για την αναστολή των συμβάσεων εργασίας ισχύουν τα ακόλουθα:

·         Επιχειρήσεις-εργοδότες του ιδιωτικού τομέα, που πλήττονται σημαντικά, λόγω των αρνητικών συνεπειών του φαινόμενου του κορωνοϊού-COVID 19, δύνανται να αναστέλλουν τις συμβάσεις εργασίας μέρους ή του συνόλου του προσωπικού τους, προκειμένου να προσαρμοστούν οι λειτουργικές ανάγκες τους στο δυσμενές περιβάλλον που δημιουργείται.

·         Η αναστολή των συμβάσεων εργασίας μπορεί να εφαρμοστεί μέχρι ένα (1) μήνα από τη δημοσίευση της παρούσας (δημοσιεύτηκε 20 Μαρτίου), με δυνατότητα παράτασης με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, λαμβάνοντας υπόψη την πορεία εξέλιξης του φαινομένου. Δηλαδή, οι εργοδότες μπορούν να αναστείλουν τις συμβάσεις εργασίας μέχρι τις 20 Απριλίου. Μέχρι τότε δεν μπορούν να απολύσουν κανέναν, από όσους εργαζόμενους είχαν την 18η Μαρτίου.

·         Οι επιχειρήσεις-εργοδότες του ιδιωτικού τομέα που κάνουν χρήση της ανωτέρω ρύθμισης απαγορεύεται ρητά να προβούν σε καταγγελία των συμβάσεων εργασίας για το σύνολο του προσωπικού τους και, σε περίπτωση πραγματοποίησής της, αυτή είναι άκυρη.

·         Οι επιχειρήσεις-εργοδότες του ιδιωτικού τομέα που κάνουν χρήση της ανωτέρω ρύθμισης υποχρεούνται μετά τη λήξη του χρόνου της αναστολής των συμβάσεων εργασίας του προσωπικού τους, να διατηρήσουν τον ίδιο αριθμό θέσεων εργασίας για χρονικό διάστημα ίσο με εκείνο της αναστολής, δηλαδή μέχρι τις 20 Μαΐου.

Αυτό σημαίνει ότι μέχρι τις 20 Μαΐου μπορούν να απολύσουν το Χ εργαζόμενο και να προσλάβουν στη θέση του τον Ψ, αρκεί ο αριθμός των εργαζομένων να είναι ο ίδιος. Αν απασχολούσε 10 άτομα στις 18 Μαρτίου πρέπει να απασχολεί 10 άτομα μέχρι και τις 20 Μαΐου.
Όμως στο διάστημα αυτό, μπορεί να αντικαταστήσει όλο το προσωπικό με νέο, αρκεί ο αριθμός των εργαζομένων να είναι ο ίδιος!
Επίσης, μετά τη λήξη της περιόδου «προστασίας», από τις 20 Μαΐου 2020, ο εργοδότης είναι ελεύθερος να απολύσει όσους θέλει χωρίς να έχει κανένα πρόβλημα και παράλληλα να επωφελείται από τα μέτρα στήριξης της κυβέρνησης.

https://www.sofokleousin.gr/mazikes-kai-eleytheres-oi-apolyseis-apo-tis-20-maiou?utm_source=dlvr.it&utm_medium=facebook&utm_campaign=sofokleousin.gr&fbclid=IwAR

Δεδομένα

Χαρδαλιάς Νίκος: Υπάρχει σταθερότητα στους μέσους όρους των sms αυτών που θέλουν να μετακινηθούν. Είναι αναγκαίο ο μέσος όρος να πιεστεί προς τα κάτω

Σύμφωνα με το «Reuters», σε Ιταλία, Γερμανία και Αυστρία οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας παρέχουν δεδομένα στις Αρχές, παρακολουθώντας εάν οι άνθρωποι συμμορφώνονται με τους περιορισμούς στην κυκλοφορία που έχουν επιβληθεί.

Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η διαδικασία αυτή «σέβεται τους νόμους περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής της Ευρώπης» και ότι «τα δεδομένα είναι ανώνυμα», στις χώρες αυτές, ενδεχομένως και σε άλλες που δεν είναι γνωστές, βρίσκεται σε εξέλιξη μια τεράστιου μεγέθους συλλογή προσωπικών δεδομένων, στο όνομα των «έκτακτων συνθηκών».

Πιο συγκεκριμένα, στη Γερμανία, η «Deutsche Telekom» ενημερώνει τις Αρχές για το κατά πόσο τηρούνται οι περιορισμοί εκεί που έχουν κλείσει σχολεία και καταστήματα, παρακολουθώντας τις κινήσεις των κατόχων έξυπνων τηλεφώνων.

Η παρακολούθηση μάλιστα εντείνεται και επεκτείνεται από μέρα σε μέρα με το αιτιολογικό ότι «η Γερμανία εισέρχεται στην εκθετική φάση της επιδημίας» και επομένως, «χωρίς πρόοδο στη μείωση των επαφών μεταξύ προσώπων, θα μπορούσαν να μολυνθούν έως και 10 εκατομμύρια άνθρωποι σε δύο ή τρεις μήνες».

Στην Ιταλία, οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας «Telecom Italia», «Vodafone» και «WindTre» προσφέρουν επίσης στις Αρχές συγκεντρωτικά στοιχεία για την παρακολούθηση των κινήσεων των ανθρώπων. Στην περιοχή της Λομβαρδίας τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για να ελεγχθεί το κατά πόσο οι κάτοικοι συμμορφώνονται με τις εντολές για παραμονή στο σπίτι.

Στην Αυστρία η «A1 Telekom Austria Group», η μεγαλύτερη εταιρεία κινητής τηλεφωνίας της χώρας, μοιράζεται τα δεδομένα με το κράτος μέσω μιας εφαρμογής ανάλυσης κίνησης που αναπτύχθηκε από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Γκρατς, το οποίο έχει χρηματοδοτήσει! Διαφημίζει μάλιστα ότι το εργαλείο αυτό συμμορφώνεται με τον Κανονισμό περί απορρήτου της ΕΕ και τον Κανονισμό Γενικής Προστασίας Δεδομένων, ο οποίος επιτρέπει την παρακολούθηση, με το μανδύα κάποιων τυπικών περιορισμών στην επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων χωρίς τη συγκατάθεση του ιδιοκτήτη του.

Όσο κι αν προσπαθούν να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι οι καταγραφές τους αφορούν μαζικά και ανώνυμα δεδομένα και όχι εξατομικευμένη και προσωποποιημένη παρακολούθηση, το σίγουρο είναι ότι οι δυνατότητες τέτοιων μηχανισμών είναι ανεξάντλητες και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει το μέγεθος της πληροφορίας που καταλήγει στις κρατικές αρχές.

https://www.902.gr/eidisi/koinonia/219219/gigantiaia-diktya-parakoloythisis-kai-fakelomatos-me-aformi-tin-pandimia

Μπρους Έιλγουορντ, σύμβουλος του γενικού διευθυντή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας

Ερωτήματα στα οποία επιχειρεί να δώσει απαντήσεις ο δρ Μπρους Έιλγουορντ, ο κορυφαίος σύμβουλος του γενικού διευθυντή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που ηγήθηκε της αποστολής του ΠΟΥ στην Κίνα τον Φεβρουάριο για να μελετήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων που ελήφθησαν εκεί για να σταματήσει η διασπορά του κορωνοϊού. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό Time ο δρ Έιλγουορντ επεσήμανε ότι μπορούμε να προβλέψουμε σε κάποιο βαθμό τι θα ακολουθήσει στη συνέχεια από τις περιοχές όπου εμφανίστηκε πρόσφατα η πανδημία, εκείνες που δεν έχουν καταγράψει κρούσματα, αλλά και εκεί όπου όλα ξεκίνησαν. 

«Αν δούμε την περίπτωση της Κίνας, ταυτοποίησαν τον κορωνοϊό στις αρχές Ιανουαρίου, απάντησαν με ό,τι είχαν στη διάθεσή τους και τώρα εκτιμούν ότι ίσως στα τέλη Μαρτίου να έχουν βγει από την κρίση, άρα μιλούμε για τρεις μήνες. Αν δούμε τι γίνεται στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, τη Μέση Ανατολή, βλέπουμε ότι είμαστε σε περίοδο εκθετικής αύξησης, βλέπουμε τα κρούσματα του κορωνοϊού να αυξάνονται πολύ γρήγορα ακόμα και σε χώρες που έχουν πληγεί σοβαρά, όπως στην Ιταλία. Αυτές οι χώρες έχουν ακόμη μπροστά τους μήνες μ’ αυτή την πρόκληση. Αν δούμε, πάλι σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως στην Αφρική και περιοχές της ινδικής υπηπείρου, εκεί μόλις αρχίζει. Κι ακόμη και αν έχουν πολύ λίγα κρούσματα, αν παρατηρήσουμε προσεκτικά την καμπύλη, είναι επίσης σε φάση εκθετικής αύξησης.

Ανάσα σε έξι μήνες 

Ο δρ Έιλγουορντ αναμένει σε έξι μήνες να βγαίνουμε από την βαθιά κρίση. «Αν και θα υπάρχει ακόμη η νόσος Covid-19 σε διάφορα μέρη του κόσμου, λογικά θα βγαίνουμε από το “κακό” κύμα αυτής της ασθένειας σ’ ένα μεγάλο τμήμα του πλανήτη. Η πρόκληση θα είναι ότι θα εισερχόμαστε ξανά στην εποχή της γρίπης. Κι ένα από τα μεγάλα ερωτήματα είναι αν θα δούμε μια  νέα αύξηση των κρουσμάτων εκείνη την περίοδο. 

Θα εξαφανιστεί η Covid-19; 

Ο ειδικός του ΠΟΥ εκτιμά ότι όπως φαίνεται «θα έχουμε ένα σημαντικό κύμα αυτής της νόσου ουσιαστικό σ’ ολόκληρη την υδρόγειο εκτός και συμβεί κάτι διαφορετικό στο νότιο ημισφαίριο. Το ερώτημα, λοιπόν είναι : τι θα γίνει; Θα εξαφανιστεί εντελώς; Θα εισέλθουμε σε μια περίοδο κυκλικών κυμάτων; Ή θα καταλήξουμε σε μια χαμηλού επιπέδου ενδημική νόσο που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε; Οι περισσότεροι θεωρούν λίαν απίθανο το πρώτο σενάριο της πλήρους εξαφάνισης του κορωνοϊού, επειδή μεταδίδεται πολύ εύκολα στους ανθρώπου, άρα περιμένουν νέα κύματα ή περιορισμό της πανδημίας σε τοπικό επίπεδο. Πολλά όμως θα εξαρτηθούν», σημειώνει ο δρ Έιλγουορντ, από τι θα κάνουν οι χώρες και οι κοινωνίες. «Αν υποβάλλουμε σε τεστ κάθε μεμονωμένο κρούσμα, τα απομονώνουμε ταχύτατα, μπορεί να κρατήσουμε χαμηλό των αριθμό τους. Αν πάλι εφησυχαστούμε μόνον με τα μέτρα περιορισμού και καραντίνας χωρίς να εντοπίσουμε κάθε κρούσμα, τότε κάθε φορά που θα αίρονται τα μέτρα, θα επανέρχεται κατά κύματα. Άρα το μέλλον, ειλικρινά, θα εξαρτηθεί καπό εμάς και την αντίδρασή μας όπως και από τον κορωνοϊό». 

Τα αυστηρά μέτρα περιορισμού μας κερδίζουν χρόνο 

Ο δρ Έιλγουορντ θεωρεί ότι πιθανώς οι κυβερνήσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη δεν αξιοποίησαν στο μέτρο του δυνατού τον χρόνο από την εμφάνιση της επιδημίας στην Ουχάν μέχρι να επεκταθεί εκτός των συνόρων της χώρας στη Δύση. Πιστεύει, όμως, ότι με τα αυστηρά μέτρα περιορισμού έχει κερδηθεί κάποιος χρόνος, που όμως δεν σταματά τον κορωνοϊό, αλλά επιβραδύνει τη διασπορά του. «Εκείνο που προέχει τώρα», λέει, «είναι η σωστή αξιοποίηση αυτού του χρόνου για να ξεκινήσει η επιθετική διεξαγωγή των τεστ και να ενεργοποιηθούν τα αναγκαία συστήματα γα να σταματήσει όλο αυτό. Γιατί αν απλώς κατεβάσεις τα ρολά στις κοινωνίες και τις οικονομίες ελπίζοντας απλώς για το καλύτερο… Αυτό είναι απλώς ένα αντάρτικο κατά του κορωνοϊού, ο ιός, όμως θα περιμένει, έτσι, και θα συνεχίσει να κυκλοφορεί αθόρυβα ανάμεσα στα νοικοκυριά και δεν θα υπάρχει λόγος να μην εκτιναχθούν και πάλι τα κρούσματα, εκτός κι αν είσαι έτοιμος να το σταματήσεις». 

Απαιτείται αποφασιστικότητα για να σταματήσει η πανδημία 

Απαντώντας στο ερώτημα πόσο θα χρειαστεί για να επιστρέψει η ζωή στη δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ στους φυσιολογικούς της ρυθμούς ο ειδικός του ΠΟΥ σημειώνει ότι  σε αντίθεση με την Κίνα, τη Νότια Κορέα και τη Σιγκαπούρη που έριξαν στη μάχη κατά της πανδημίας όσα μέσα είχαν στη διάθεσή τους και η επιδημία αναμένεται να διαρκέσει εκεί δύο με τρεις μήνες, οι χώρες της Δύσης δεν ακολούθησαν το παράδειγμά τους. «οι περισσότερες χώρες της Δύσης παλεύουν με το ερώτημα “μα μπορούμε να υποβάλουμε όλα αυτά τα κρούσματα σε τεστ; Μπορούμε πράγματι να απομονώσουμε όλα τα επιβεβαιωμένα κρούσματα;” Προσεγγίζουν λοιπόν διαφορετικά το θέμα απ’ ό,τι η Κίνα και το ερώτημα είναι αν θα αποδώσει αυτή η προσέγγιση και αν θα περιοριστεί σε λίγους μήνες η επιδημία, ή αν θα συνεχίσει να σέρνεται παρατείνοντας επί μακρόν τις ανεπιθύμητες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.» 

Στην Κίνα προετοιμάζονται για ένα δεύτερο κύμα μολύνσεων 

Ο δρ Έιλγουορντ δεν κρύβει την ανησυχία του για ένα δεύτερο κύμα μολύνσεων στην Κίνα, κάτι που ανησυχεί, όπως λέει και τις κινεζικές Αρχές: «Ταξιδεύοντας σε διάφορες περιοχές της Κίνας ένα από τα πράγματα που μου έκαναν μεγαλύτερη εντύπωση, ειδικά σε αντίθεση με τη Δύση, ήταν όταν μιλώντας με κυβερνήτες και δημάρχους, την ώρα που μειώνονταν τα κρούσματα –σε κάποιες περιοχές και σε μονοψήφια νούμερα – και τους ρωτούσα “τι θα κάνετε τώρα;”, μου απαντούσαν “αγοράζουμε κρεβάτια, αναπνευστήρες, προετοιμαζόμαστε. Δεν περιμένουμε να εξαφανιστεί ο ιός αυτός, αλλά να είμαστε σε θέση να λειτουργεί η κοινωνία, η οικονομία και το σύστημα υγεία μας. Δεν γίνεται να ξαναβρεθούμε σε μια τέτοια κατάσταση».  

Ποιες χώρες βρίσκονται στην πλέον ευάλωτη θέση 

Όπως εξηγεί ο ειδικός του ΠΟΥ το υψηλό ποσοστό θνησιμότητας από την Covid-19 στην Ιταλία οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων με βασικότερο το γεγονός ότι o πληθυσμός της είναι ο δεύτερος γηραιότερος του πλανήτη, πίσω από την Ιαπωνία και οι ηλικιωμένοι συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες να χάσουν τη μάχη. 

Ευάλωτες είναι, βέβαια, όλες οι χώρες, αλλά το ερώτημα για τον δρα Έιλγουορντ είναι τι θα συμβεί όταν η επιδημία αρχίσει να απογειώνεται σε φτωχότερες χώρες με εξασθενημένα εθνικά συστήματα υγείας, όπως στην Αφρική. 

«Είναι ένα απ’ αυτά τα πράγματα που δεν θέλεις καν να φαντάζεσαι γιατί οι αριθμοί μπορεί να είναι συντριπτικοί. Η κατανομή του πληθυσμού μπορεί να βοηθήσει και ελπίζω να κάνει το ίδιο η υγρασία και η θερμοκρασία. Αλλά αν δούμε τι έγινε στη Σιγκαπούρη, όπου κάνει ζέστη κι έχει υγρασία, η κατάσταση σ’ αυτές τις χώρες [της Αφρικής] μπορεί να είναι πολύ δύσκολη», λέει. 

Προειδοποίηση στους νέους 

Ο δρ Έιλγουορντ δεν κρύβει την ανησυχία του για τη στάση νέων ανθρώπων, που γεννήθηκαν γύρω στη στροφή της 2ης χιλιετίας και νομίζουν ότι είναι ανίκητοι από τον κορωνοϊό. «Το 10% των νοσηλευομένων στις ΜΕΘ στην Ιταλία είναι 20άρηδες, 30άρηδες ή 40άρηδες. Νέοι, υγιείς άνθρωποι χωρίς υποκείμενα νοσήματα. Δεν καταλαβαίνουμε γιατί σε κάποια νεαρά άτομα η νόσος εξελίσσεται τόσο βαριά, ώστε να οδηγεί και στο θάνατο και σε άλλα όχι. Το μήνυμά μου στους νέους ανθρώπους είναι ότι [η Covid-19] είναι μια από τις σοβαρότερες ασθένειες που θα αντιμετωπίσουν στη διάρκεια της ζωής τους και πρέπει να το συνιεδητοποιήσουν. Είναι επικίνδυνη για σένα ως άτομο, είναι επικίνδυνη για τους γονείς σου, τους παππούδες σου και τους ηλικιωμένους ιδιαίτερα, αλλά είναι και επικίνδυνη για την κοινωνία σου γενικώς. Δεν βρίσκεται σε κάποιο νησί, είσαι μέλος μιας ευρύτερης κοινότητας, μέλος της αλυσίδας μετάδοσης. Αν κολλήσεις τα πράγματα περιπλέκονται πολύ και βάζεις και άλλους, όχι μόνον τον εαυτό σου, σε κίνδυνο. Ποτέ μην υποτιμάτε μια νέα ασθένεια, υπάρχουν τόσο πολλά άγνωστα στοιχεία. Εκείνο που ξέρουμε είναι ότι θα σκοτώσει νέους ανθρώπους, πολλοί νέοι άνθρωποι θα νοσήσουν.»

Προτεραιότητα στα τεστ διάγνωσης του κορωνοϊού. 

Ο ειδικός του ΠΟΥ επισημαίνει ότι η πρώτη προτεραιότητα μιας χώρας μετά την καραντίνα είναι η επιθετική διενέργεια εξετάσεων. «Κάντε ελέγχους, ελέγχους, ελέγχους. Όχι σε όλους, αλλά στα ύποπτα κρούσματα. Ελέγξτε όλα τα ύποπτα κρούσματα. Και μετά απομονώστε αποτελεσματικά τα επιβεβαιωμένα κρούσματα». 

Και πώς νομίζεται ότι θα τελειώσει η πανδημία αυτή; Τον ρωτά το Time. 

Κι η απάντηση του δρος Έιλγουορντ; «Θα τελειώσει με την ανθρωπότητα να νικά άλλον έναν ιό, δεν τίθεται θέμα. Το ερώτημα είναι πόσα και πόσο γρήγορα θα λάβουμε τα αναγκαία μέτρα για να ελαχιστοποιήσουμε τη ζημιά που μπορεί να προκαλέσει ο κορωνοϊός. Συν τω χρόνω θα έχουμε θεραπείες, θα έχουμε εμβόλιο, δίνουμε μάχη με το χρόνο. Αλλά θα χρειαστεί μεγάλη συνεργασία και υπομονή από τον πληθυσμό να κάνει αυτό που του αναλογεί, γιατί σε τελική ανάλυση αυτός είναι που θα φρενάρει και θα επιβραδύνει αρκετά την πανδημία αυτή για να μπορέσει να τεθεί υπό έλεγχο»

https://www.iefimerida.gr/stories/koronoios-tha-glitosoyme-pote-apo-ton-efialti

ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Κατερίνα Ι. Ανέστη

Η πανδημία που ζούμε ακρωτηριάζει την πόλη, προειδοποιεί ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Πολυτεχνείο Ανδρέας Κούρκουλας σε μια διεισδυτική συζήτηση για τις μεγάλες αλλαγές στον δημόσιο χώρο, στην πόλη και στην αρχιτεκτονική που μπορεί να φέρει η πανδημία και η επιβολή του social distancing.

Kυκλοφορεί για λίγο στους δρόμους, με βάση τη νέα νόρμα της καραντίνας, του εγκλεισμού και αισθάνεται σαν να βλέπει έργο του Ντε Κίρικο με την επιβεβλημένη συνθήκη της απουσίας, μας λέει ο αρχιτέκτονας, καθηγητής στο ΕΜΠ Ανδρέας Κούρκουλας. Ο αρχιτέκτονας σημαντικών έργων στην Ελλάδα μαζί με την Μαρία Κοκκίνου, όπως το σύγχρονο τοπόσημο που αποτελεί το Μουσείο Μπενάκη στην οδό Πειραιώς, προειδοποιεί ότι η πόλη βιώνει συνθήκες ακρωτηριασμού. Μιλά στο iefimerida.gr για τον κίνδυνο των νευρώσεων από μια παρατεταμένη συνθήκη εγκλεισμού και social distancing, για το πώς την επόμενη μέρα όλα θα είναι αλλιώς και ακόμα και ο σχεδιασμός μπορεί να αλλάξει –θυμίζοντας γιατί καταγγέλθηκε και απέτυχε η μοντέρνα πόλη και στραφήκαμε στην αγάπη για μεγαλουπόλεις όπως η Νέα Υόρκη.

Ποιο είναι το πρώτο στοιχείο που καταλύεται με όρους αρχιτεκτονικής, μέσα από τη συνθήκη του εγκλεισμού που επιβάλλει η πανδημία του κορωνοϊού;

H ιδέα της σύγχρονης μεγαλούπολης καταλήγει σε μια έννοια: πυκνότητα. Για πρώτη φορά στον πλανήτη είδαμε υπερσυγκέντρωση πληθυσμών, από τη βιομηχανική επανάσταση και μετά. Αρα πυκνότητα συναντήσεων, βλεμμάτων. Αυτή τη στιγμή με την πανδημία είναι σαν να ακρωτηριάζεται η πόλη. Τα δωμάτια της πόλης που είναι σε κοινή χρήση γίνονται σταδιακά χώροι ερήμωσης.

Οπου δωμάτια πόλης, ο δημόσιος χώρος, σωστά;

Ο δημόσιος χώρος, που γίνεται τώρα χώρος μοναξιάς. Αν μου πείτε που υπάρχει στη ζωγραφική αυτό θα σας έλεγα στις αναπαραστάσεις του ντε Κίρικο, στο «Η μελαγχολία της αναχώρησης». Είναι δημόσιοι χώροι, σταθμοί, πόλεις, όπου συναντάς μόνο ένα ή δύο σώματα. Αυτό το πράγμα μας συγκλονίζει, γιατί καταλαβαίνουμε αυτομάτως την έννοια της απουσίας. Υπάρχει αναμονή για κάτι που δεν γίνεται. Τα δωμάτια της πόλης είναι φτιαγμένα για συναντήσεις, επαφές βλεμμάτων, αγγιγμάτων, οσφρήσεων. Ολα αυτά αναιρούνται τούτη τη στιγμή μπροστά στα μάτια μας. Ο χώρος εξακολουθεί να υπάρχει, όμως η απαγόρευση της χρήσης του δημιουργεί αυτή την έντονη μελαγχολία. Σε αντίθεση με την κατάθλιψη, η μελαγχολία περιέχει μέσα της και μια θετική προσμονή.

Την προσμονή της επιστροφής;

Της επιστροφής σε μια κανονικότητα, της κατάργησης του ακρωτηριασμού. Να αρχίσει να ισορροπεί ξανά η πόλη.

Τον ακρωτηριασμό αυτό τον υφίσταται η πόλη, αλλά και ο πολίτης;

Βεβαίως. Ουσιαστικά αμφισβητείται η έννοια της πόλης αυτή τη στιγμή. Η διαφορά από τη μοναξιά του Δεκαπενταύγουστου στο Σύνταγμα ή στο κέντρο της Αθήνας, είναι ότι τότε ξέρουμε ότι πίσω από τα κτίρια, τα γραφεία, τις κατοικίες δεν υπάρχει κανείς, λείπουν όλοι. Το γνωρίζουμε αυτό. Τώρα όμως όλα αυτά είναι φουλ γεμάτα με σώματα, βλέμματα που κοιτάνε στον δημόσιο χώρο. Προσπαθεί η πόλη, η κοινωνία, να αρχίσει να φτιάχνει αυτές τις γέφυρες του δημοσίου και εκμεταλλεύεται πράγματα που είναι απειροελάχιστα και δεν είχαν ως τώρα καμία χρήση. Είναι καταπληκτικό να υμνούμε τα μπαλκόνια που δεν χρησιμοποιούμε ποτέ.

Τα ακατοίκητα μπαλκόνια, τους ημιυπαίθριους που συχνά κλείναμε για να γίνουν δωμάτια...

Είχε έρθει ένας σπουδαίος Ιταλός αρχιτέκτονας, ο Luigi Snozzi, για μια διάλεξη στη Θεσσαλονίκη και μετά στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Μας είπε «έκανα τη διαδρομή από Θεσσαλονική-Αθήνα και κοιτούσα όλες αυτές τις πολυκατοικίες με τα μπαλκόνια. Δεν είδα ποτέ ψυχή να κάθεται σε αυτά». Διότι στην Ελλάδα ένα μεγάλο κομμάτι της συνεύρεσης γινόταν στον δημόσιο χώρο και το μπαλκόνι έχασε σταδιακά την έννοια της φυγής από το σπίτι. Και ξαφνικά τώρα, βλέπεις κόσμο στα μπαλκόνια –αφού δεν μπορεί να βγει στους δρόμους- και είναι σαν να βγαίνει σε ένα κατώφλι για να επικοινωνήσει.

Τα μπαλκόνια ως πλατφόρμα επικοινωνίας, αλλά και περφόρμανς, με τα τραγούδια, τα χειροκροτήματα.

Εχει τρομερό ενδιαφέρον ότι ξαφνικά τα μπαλκόνια γίνονται σκηνές και θέατρο. Γίνονται θέσεις είτε για να παίξουμε, είτε για να ακούσουμε.

Πώς βιώνετε αυτές τις μέρες την περιήγησή σας στην άδεια πόλη;

Οπως στα έργα του Ντε Κίρικο. Με συγκλονίζει η ιδέα της απουσίας σε ένα πλεονάζοντα χώρο, σε έναν χώρο όπου θα μπορούσες να έχεις μια ολόκληρη μπάντα, ή μια διαδήλωση. Και ξαφνικά, εκεί, υπάρχει μόνο ένα σώμα που κινείται. Αυτό είναι ένα σοκ – ο ακρωτηριασμός της πόλης που αν της κόψεις ένα κομμάτι αρχίζει και γίνεται φυλακή. Οσο οι άνθρωποι δεν θα μπορούν να συναυλίζονται θα δημιουργηθούν πολλές νευρώσεις. Αυτό που ζούμε είναι μεγάλη χειρουργική τομή στον πολιτισμό, στην πόλη.

Την επόμενη μέρα πώς θα αλλάξει και η σχέση μας με την πόλη;

Τίποτα δεν θα είναι ίδιο. Σε αυτόν τον ακρωτηριασμό που περιγράφουμε, στα κτίρια με εγκλωβισμένα μέσα τους σώματα και βλέμματα, πρέπει να προσθέσουμε τον παράγοντα του διαδικτύου. Εγώ έχω βιώσει μια περίοδο εγκλεισμού στη ζωή μου για περίπου οκτώ μήνες, ήταν μια περίοδος όμως που δεν υπήρχε διαδίκτυο. Διάβαζα και άκουγα μουσική. Πλήρης απομόνωση. Τώρα υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος παράλληλος με τον υλικό κόσμο της πόλης που δημιουργεί δίκτυα σχέσεων και διαμορφώνει μια κοινωνική συνοχή. Είναι εντελώς διαφορετική η πόλη πριν και μετά το διαδίκτυο.

Αρκεί να μην καταρρεύσει το διαδίκτυο.

Αν καταρρεύσει, ο ακρωτηριασμός θα είναι ακόμα πιο μεγάλος. Τώρα είναι αντίβαρο σε αυτή την αναστάτωση που ζούμε, υποκαθιστά την κοινωνική πύκνωση.

Εσχάτως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συναντώ έργα του Χόπερ, τις μοναχικές φιγούρες μέσα από δωμάτια που κοιτούν έξω από το παράθυρο, ή στέκονται στο μπαλκόνι. Τα έργα αυτά μοιάζουν με τη φωτογραφία της στιγμής, του τώρα.

Είναι, γιατί τα έργα του Χόπερ έχουν την ιδέα του μέσα – έξω, με τις συνεχείς αναπαραστάσεις των ορίων. Αποθεώνει τον τοίχο, το όριο, ο Χόπερ. Πάντα υπάρχει μια μοναξιά στα έργα του. Ξέρουμε ότι στην αρχιτεκτονική τα παράθυρα είναι μάτια, εν δυνάμει βλέμματα. Και πρέπει να ξέρετε ότι τώρα, αυτά τα εν δυνάμει βλέμματα είναι φορτισμένα. Το καλοκαίρι βλέπεις τα κτίρια και λες «θα μπορούσε να με δει, όμως ξέρω ότι δεν είναι εδώ κανείς, η πόλη είναι άδεια». Τώρα ξέρεις ότι η πόλη είναι γεμάτη εσωτερικά βλέμματα που κοιτάνε το κενό, κοιτάνε την απουσία ζωής. Αυτό έχει τρομερή ένταση μέσα του, γιατί το ανταποδοτικό βλέμμα, το πώς βλέπω ή με βλέπουν είναι μέρος σημαντικό της κοινωνίας μας. Είμαστε οφθαλμοκεντρικά ζώα, το βλέμμα είναι ηχηρό στην συγκρότηση της κοινωνίας.

Αναφερθήκατε σε μια λέξη κλειδί, στα όρια. Θα καταλάβουμε τώρα την σημασία τους;

Απολύτως. Η αρχιτεκτονική θέτει όρια που έχουν πολλές μορφές, είναι τοίχος, τζάμι, πόρτα... Ολα αυτά συγκροτούν μια χορογραφία κινήσεων μέσα στην πόλη. Τώρα όμως, ξαφνικά, έχει φιμωθεί το κτίριο, η πόρτα. Εχει σφραγισθεί η πόρτα που είναι σαν το στόμα, ξερνάει πράγματα. Με τον εγκλεισμό που ζούμε, βγαίνει μόνο το βλέμμα από το παράθυρο και αντικρίζει τη μοναξιά. Αυτό είναι συγκλονιστικό. Ο Χόπερ το κάνει αυτό με βλέμμα, ο Ντε Κίρικο με μια πιο πανοπτική ματιά.

Οι πόρτες έχουν σφραγίσει λέτε, υπάρχουν μόνο βλέμματα. Οπως και εμείς, έχουμε στόματα κλειστά με μάσκες και φαίνονται μόνο τα μάτια, ο τρόπος που κοιτάζουμε.

Ακριβώς, όπως η μάσκα κλείνει το στόμα για να μην έρθει το μικρόβιο, αυτό στην αρχιτεκτονική το κάνει η πόρτα. Σφραγίζονται τα στόματα των ανθρώπων και τα στόματα των κτιρίων προς την πόλη. Η επικοινωνία τού μέσα με το έξω που κυρίως στη Μεσόγειο είναι η πεμπτουσία της πόλης.

Αυτό που ζούμε τώρα, εν μέσω πανδημίας, πιστεύετε ότι θα γίνει μια νέα παράμετρος στον τρόπο που θα σχεδιάζουν οι νέοι αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι;

Αν από την ιατρική και τη βιολογία δεν βρεθούν τρόποι αντιμετώπισης των ιών που θα μας επιτρέψουν να ζήσουμε όπως ζούσαμε ως τώρα, είναι φανερό ότι θα υπάρξουν μεγάλες ανατροπές σε βάθος χρόνου. Ο μοντερνισμός, η μοντέρνα πόλη, η πόλη του Λε Κορμπυζιέ, ήταν πόλεις της μοναξιάς.

Του social distancing, δηλαδή;

Aυτό που τις τελευταίες εβδομάδες είναι επιτακτικό ζητούμενο, εκεί ήταν δεδομένο και μάλιστα κρυφό δεδομένο: social distancing . Οι άνθρωποι στα δημόσια συγκροτήματα υπέφεραν από μοναξιά. Οι δημόσιοι χώροι ήταν τεραστίων διαστάσεων – αγροί ας πούμε- που δεν έκαναν ποτέ πύκνωση για να μπορέσουν να φτιάξουν πόλη. Αν καταγγέλθηκε ο μοντερνισμός ήταν για αυτό, για το social distancing. Eκείνα τα συγκροτήματα εγκαταλείφθηκαν, βανδαλίστηκαν, η μοντέρνα αρχιτεκτονική αυτό πλήρωσε. Για αυτό επανήλθαμε στις παλιές πόλεις του οικοδομικού τραγώνου, αρχίσαμε να υμνούμε την Νέα Υόρκη ως μεγαλούπολη σχεδιασμένη για να έχει αυτή την πύκνωση. Το μοντέρνο κίνημα τα έκανε θάλασσα φτιάχνοντας νεκροπόλεις με τεράστιο αλλά κενό δημόσιο χώρο. Θέλω να πιστεύω ότι η ιατρική θα βρει τρόπους να αντιμετωπίσει αυτούς τους ιούς και δεν θα φτάσουμε σε σημείο να καταστραφεί η πόλη, να φτιάξουμε προαστιακές καταστάσεις, να επικρατήσει το social distancing, η συνθήκη τού «δεν βλέπω, δεν επικοινωνώ». Αν φτάσουμε εκεί, είναι προφανές ότι θα αλλάξει ο σχεδιασμός των πόλεων. Θέλω να πιστεύω ότι δεν θα συμβεί αυτό, ότι η επιστήμη θα δώσει απαντησεις.

Η Αθήνα, πώς είναι σχεδιασμένη απέναντι σε αυτές τις πανδημίες;

Η Αθήνα βρίσκεται στον αντίποδα της μοντέρνας πόλης, του social distancing. Eμείς οι πολεοδόμοι αρχιτέκτονες καταγγέλλαμε επί χρόνια την Αθήνα ότι είναι αβίωτη, δεν την γουστάραμε, δεν είχε πράσινο... Ηταν κυρίαρχη η ιδέα της πύκνωσης. Και όμως, βλέπεις εσχάτως ότι η Αθήνα γίνεται προορισμός για νέους αρχιτέκτονες διεθνώς, διότι θεωρείται πολύ κοινωνική πόλη. Το μοντέλο του μικρού οικοδομικού τετραγώνου, της μικρής πολυκατοικίας που έχει δηλαδή πολλά στόματα και πολλά μάτια, δημιούργησε μια έξαρση κοινωνικότητας και κοινωνικού κοντρόλ στο δημόσιο χώρο. Η Αθήνα χαρακτηρίστηκε πόλη που δεν έχει φόβο, διότι αυτά τα βλέμματα και τα στόματα που υπάρχουν στο όριο μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου έπαιξαν τον ρόλο της ασφάλειας.

https://www.iefimerida.gr/ellada/koyrkoylas-athina-koronoios-akrotiriasmos

ΕΠΟΧΗ ΑΝΤΙΠΑΘΕΙΑΣ

Από τη συλλογή "Η ανορεξία της ύπαρξης" (2011)

Η αντιπάθεια απλώνεται σαν πανώλη

αντίπαλος είναι του πάθους

εχθρός της συμπόνιας.

Τα ζώα που με ημέρευαν –

όλα τ' αγαπούσα-

σέρνονται τώρα σαν φίδια

στέκονται σαν αρπαχτικά

με γουρλωμένα μάτια

και μήνυμα μου στέλνουν

πως ό,τι ζει δεν είναι πάντα για καλό

κι ό,τι πεθαίνει

δεν είναι πάντα απελπισία.

Οι άντρες με τα προκλητικά παντελόνια

υφάσματα τεντωμένα με φαντασία

ελαφρά αξύριστοι

με την έξυπνη ματιά

 που μεταμορφωνόταν σε κτηνώδη

 και χυνόταν πηχτή

 στα λευκά σεντόνια

 βουλιάζουν

στα μουχλιασμένα νερά της μνήμης

 κι ούτε λίγη συμπάθεια

δεν αφήνουν πίσω τους

 λίγο δέος για τα κατορθώματά τους.

 Και οι γυναίκες, οι φιλενάδες,

 που μαζί πλέκαμε τον ιστό της ζωής

γελάγαμε με κάθε στραβο-βελονιά

 κι άνθιζαν τα απόρρητα μυστικά

 στα λαμπερά χείλη μας

 εμείς, που στα σπλάχνα μας

νιώθαμε την παρουσία μας στη γη

σημαντική

ακόμη κι αν μόλις είχε βροντήξει πίσω του την πόρτα «εκείνος»,

έγιναν κουραστικές κυρίες

με εμμονές, μανίες νοικοκυροσύνης

 ή απελπισμένες κινήσεις

για να προλάβουν το τελευταίο τρένο της διασημότητας.

 Αλλά τη φοβερότερη αντιπάθεια

 τη νιώθεις για κείνον

 που τα νιώθει όλ' αυτά

 λες κι ήταν αυτός κάποιο ανώτερο ον

 λες κι είχε φτερά και πετούσε πάνω από νεκρούς

 φιλοδοξίες και απορρίμματα

 λες κι ήταν

 ο δικός σου εαυτός

 λιγότερο άχρηστος και αντιπαθητικός.

Οφειλόμενη απάντηση στην εισαγγελέα κ. Αδαμαντία Οικονόμου

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ*

Στις 18 Δεκεμβρίου, η κ. Αδαμαντία Οικονόμου, εισαγγελέας στη δίκη της Χρυσής Αυγής, πρότεινε την απαλλαγή του Ν. Μιχαλολιάκου, αρχηγού της οργάνωσης, καθώς και όλων των άλλων κατηγορουμένων πλην του Γ. Ρουπακιά, φυσικού αυτουργού της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα. Και τούτο με το σκεπτικό ότι τα περιστατικά στα οποία στηρίχθηκε η κατηγορία δεν ήταν απόρροια κεντρικού σχεδιασμού, αλλά «μεμονωμένα». Για την κ. εισαγγελέα, με άλλα λόγια, η Χρυσή Αυγή δεν είναι εγκληματική οργάνωση με την έννοια του άρθρου 187 ΠΚ, αλλά πολιτικό κόμμα, ορισμένοι φίλοι –ή έστω μέλη– του οποίου παρεκτράπηκαν, εν αγνοία, περίπου, της ηγεσίας. Εξ ου και η απαλλακτική πρότασή της. Διότι στη χώρα μας, κατέληξε η κ. εισαγγελέας, «η ιδεολογική τοποθέτηση καθενός είναι ποινικά αδιάφορη».

Δεν συνηθίζεται να σχολιάζονται επιστημονικά, και μάλιστα από τις στήλες εφημερίδων, οι προτάσεις που διατυπώνουν οι εισαγγελείς όσο εκκρεμούν οι σχετικές δίκες. Πολύ λιγότερο από κάποιον που έχει καταθέσει ως μάρτυρας –κατηγορίας εν προκειμένω– στη συγκεκριμένη δίκη. Επειδή, εν τούτοις, η κ. εισαγγελέας αναφέρθηκε διεξοδικά σε μένα και σε όσα κατέθεσα ενώπιον του δικαστηρίου τον Μάιο του 2017, πιστεύω πως δικαιούμαι να αποστώ από τον άγραφο αυτόν κανόνα και να σχολιάσω τα επιχειρήματά της. Πρώτον, διότι είναι, όπως πιστεύω, εσφαλμένα. Δεύτερον, διότι όσα διακυβεύονται στη δίκη της Χρυσής Αυγής είναι τόσο σημαντικά, που δεν συγχωρούνται τέτοια λάθη από τον δημόσιο κατήγορο, δηλαδή από τον εκπρόσωπο του κράτους. 

Δεν θα σταθώ στην ευκολία με την οποία η κ. εισαγγελέας δέχθηκε ότι ο ναζιστικός χαιρετισμός είναι απομίμηση του αρχαιοελληνικού. Ούτε στο ότι το εμβατήριο των χιτλερικών SA, που περιλαμβάνει στίχους όπως «μπήξτε τα μαχαίρια στο κορμί των Εβραίων» ή «ρίξτε χειροβομβίδες στα κοινοβούλια» (στίχους τους οποίους τραγουδούσαν εκατοντάδες μελανοχίτωνες κρατώντας αναμμένους δαυλούς),  αποτελεί μια ποινικά αδιάφορη παράθεση ενός «ιστορικού κειμένου». Διότι, όσο παράλογο και αν αυτό φαίνεται, οι απόψεις αυτές μπορεί να θεωρηθούν αξιολογήσεις, στις οποίες ένας εισαγγελέας δικαιούται κατ’ αρχήν να προβεί. Εν προκειμένω, εν τούτοις, δεν πρόκειται περί αυτού.

Γιατί, εν προκειμένω, η Χρυσή Αυγή δεν διώκεται για παραβίαση του αντιρατσιστικού νόμου ούτε για διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων. Διώκεται για μια σειρά από άλλες, πολύ σοβαρότερες αξιόποινες πράξεις, μεταξύ των οποίων μια ομολογημένη εν ψυχρώ δολοφονία, για πράξεις οι οποίες συνδέονται άρρηκτα με την ιδεολογία της. Δεν αναφέρομαι τόσο στο ιστορικό προηγούμενο των ναζιστικών ταγμάτων εφόδου, που προετοίμασαν τη νομότυπη (μέσω εκλογών) άνοδο στην εξουσία του Αδόλφου Χίτλερ στη Γερμανία, το 1933. Γιατί η κ. εισαγγελέας θα μπορούσε να μου αντιτείνει ότι πρόκειται για απλή σύμπτωση. Αναφέρομαι, απεναντίας, στα επίσημα κείμενα και τις ομιλίες των στελεχών και, προπάντων, του αρχηγού της Χρυσής Αυγής, που είναι γνωστές στο πανελλήνιο και προφανώς στο δικαστήριο. Φράσεις όπως «η πατρίδα δεν σώζεται με εκλογές» (2.8.2011), 100.000 αποφασισμένοι στην Αθήνα «μπορούν να πάρουν την εξουσία […] περπατώντας», «θα μπούμε στη Βουλή για να τη διαλύσουμε, αν θέλει ο Θεός» και άλλες, ων ουκ έστιν αριθμός, αποτελούν ατράνταχτη ομολογία ότι το κόμμα χρησιμοποιείται ως πρόσχημα. Οτι δηλαδή λειτουργεί ως πέπλο για να συγκαλύψει την αληθινή φύση της οργάνωσης. Αλλωστε, ούτε ο ίδιος ο αρχηγός το έκρυψε: όπως είπε, η Χρυσή Αυγή είναι κόμμα μόνο «με τη νομική έννοια του όρου. Κατά τα άλλα, είναι εναντίον των κομμάτων και αγωνίζεται για την κατάργηση των κομμάτων» (28.7.2011).

Από την άλλη, ούτε έχουμε να κάνουμε με κάποιους γραφικούς νοσταλγούς του ναζισμού και των συμβόλων του, που πήραν ξαφνικά τους δρόμους και τα βουνά για να διακηρύξουν τα πιστεύω τους. Εχουμε να κάνουμε με «ομάδα», και μάλιστα «δομημένη» και «με διαρκή δράση», η οποία,  σύμφωνα με το άρθρο 187 ΠΚ, «επιδιώκει τη διάπραξη περισσότερων κακουργημάτων». Ασφαλώς, η κ. εισαγγελέας θα μπορούσε στο σημείο αυτό να αντιτείνει ότι για τον χαρακτηρισμό της «ομάδας» αυτής ως «οργάνωσης» (και μάλιστα «εγκληματικής») δεν αρκεί ότι έχει αρχηγό, κεντρική διοίκηση, τοπικά γραφεία και μέλη. Κάθε κόμμα έχει από αυτά. Εν τούτοις, διερωτάται κανείς ποιο άλλο κόμμα οργανώνει summer camps με αναρριχήσεις ενόπλων και ασκήσεις με πραγματικά πυρά· ποιο άλλο πραγματοποιεί παρελάσεις των μελών και οπαδών του με ομοιόμορφες στολές και βηματισμό χήνας; Κοντολογίς, η Χρυσή Αυγή είναι «οργάνωση» με τη στενή έννοια του όρου, χαρακτηριστικό γνώρισμα της οποίας είναι η στρατιωτική δομή και πειθαρχία. Εκατοντάδες περιστατικά –όπως, μεταξύ άλλων, το περίφημο «εγέρθητι»– δεν αφήνουν γι’ αυτό την παραμικρή αμφιβολία.

Προφανώς, το ότι πρόκειται για «οργάνωση» και όχι για συνονθύλευμα κάποιων φανατικών, ούτε η κ. εισαγγελέας μπορεί να το αρνηθεί. Ισχυρίζεται, εν τούτοις, ότι η οργάνωση αυτή δεν είναι «εγκληματική», αφού δεν υπάρχουν τάχα επαρκείς αποδείξεις ότι για καθεμιά από τις εγκληματικές πράξεις για τις οποίες τα μέλη της κατηγορούνται, δόθηκε «άνωθεν» σχετική εντολή. Στο σημείο ακριβώς αυτό εντοπίζεται, κατά τη γνώμη μου, το μείζον σφάλμα της κ. εισαγγελέως.

Δεν θα σταθώ στο αν πράγματι ο Λαγός τηλεφώνησε στον Μιχαλολιάκο τη νύχτα της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα,  ούτε στον αν ο Ρουπακιάς ενέργησε ή όχι κατ’ εντολήν του τοπάρχη της Χρυσής Αυγής στη Νίκαια. Ανήκει στην πολιτική αγωγή να το αποδείξει. Εμένα θα με απασχολήσει το ζήτημα αρχής: για τον χαρακτηρισμό μιας οργάνωσης ως εγκληματικής  και, κατ’ επέκταση, για την καταδίκη της συμμετοχής σε αυτήν, σύμφωνα με το άρθρο 187 ΠΚ, δεν χρειάζεται να αποδειχθεί ότι τα συγκεκριμένα εγκλήματα διαπράχθηκαν κατόπιν άνωθεν εντολής. Αρκεί η απόδειξη της ενεργού και συνειδητής  συμμετοχής σε αυτήν των κατηγορουμένων. 

Αναφερόμενη στη μαρτυρική κατάθεσή μου, η κ. εισαγγελέας αγνόησε επιδεικτικά τα ανωτέρω, που αποτελούν και τη ratio του άρθρου 187. Μου προσήψε μάλιστα ότι, επειδή δεν έχω άμεση γνώση των γεγονότων –κάτι που δεν αρνήθηκα–, όσα είπα για την ιδεολογία και τη δομή της Χρυσής Αυγής ήταν περίπου λόγια του αέρα.

Εν τούτοις, στη συγκεκριμένη δίκη, το προέχον δεν είναι αν οι ανωτέρω διέπραξαν οι ίδιοι τις συγκεκριμένες αξιόποινες πράξεις, αλλά αν ήσαν μέλη ή όχι της συγκεκριμένης εγκληματικής οργάνωσης, η οποία όχι μόνο τις εμπνεύσθηκε και τις σχεδίασε, αλλά συστάθηκε, κυριολεκτικά, για να τις διαπράξει. Διότι, σε αντίθεση με άλλα ακροδεξιά κινήματα, για τη Χρυσή Αυγή η βία είναι συστατικό στοιχείο της δράσης της. Χωρίς αυτήν δεν έχει λόγο ύπαρξης.

Συμπεραίνω: Στη συγκεκριμένη δίκη, για την ενοχή των κατηγορουμένων αρκεί να αποδειχθεί ότι ήταν μέλη της Χρυσής Αυγής. Αυτό προβλέπει το άρθρο 187 ΠΚ από το 2001. Τότε, χάρη κυρίως στο θάρρος του υπουργού Δικαιοσύνης Μιχάλη Σταθόπουλου, ξεπεράστηκαν οι επιφυλάξεις που είχε προπάντων διατυπώσει η Αριστερά και ψηφίστηκε ο ν. 2928/2001. Βάσει του νόμου αυτού δικάστηκε και καταδικάστηκε λίγο αργότερα και η 17Ν. Βασική καινοτομία του ήταν η διάκριση εγκληματικής οργάνωσης και (απλής) συμμορίας. Οπως έχει δεχθεί και ο Αρειος Πάγος, το στοιχείο που διαφοροποιεί την πρώτη από τη δεύτερη είναι «ο πραγματοπαγής χαρακτήρας της» (ΑΠ 973/2015). Είναι, όπως παρατηρεί ο συνάδελφος καθηγητής Αρ. Χαραλαμπάκης, η συγκρότησή της από μέλη που «αναλαμβάνουν διακριτούς και αλληλοϋποστηριζόμενους ή αυτοτελείς ρόλους […] με σκοπό να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους […], ανεξαρτήτως της γνώσης εκάστου για τα συγκεκριμένα καθήκοντα των άλλων […]».

Η δίκη της Χρυσής Αυγής ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2015. Εκτοτε, στις 450 και πλέον συνεδριάσεις του δικαστηρίου, η μεταχείριση που επιφυλάχθηκε στους εμπλεκομένους έδειξε ότι η χώρα μας είναι σε θέση να αντιμετωπίσει, όχι μόνο στα λόγια αλλά και στην πράξη, ακόμη και τις δυσκολότερες περιπτώσεις παραβατικής συμπεριφοράς, με απόλυτο σεβασμό των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων και των εγγυήσεων του κράτους δικαίου.

Με τη δίκη αυτή, η ελληνική δικαιοσύνη καταξιώθηκε στα μάτια και των πιο κυνικών και των πιο αδιάφορων. Θα ήταν κρίμα η εντύπωση αυτή να διαλυθεί, αν γινόταν δεκτή μια τόσο εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου.

* Ο κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών.

https://www.kathimerini.gr/1060921/article/epikairothta/politikh/ofeilomenh-apanthsh-sthn-eisaggelea-k-adamantia-oikonomoy?fbclid=IwAR2qbw

Το παρασκήνιο ενός συναλλαγματικού¹ πολέμου, που δεν ξεκίνησε...

Γιάννης Σιώτος*

Τρομάζεις παρακολουθώντας αυτά που λένε και εκείνα που κάνουν οι ξένοι και οι δικοί μας πολιτικοί και αναρωτιέσαι πόσο εύκολο είναι για τις ελίτ (πολιτικές, οικονομικές) να παραποιήσουν την πραγματικότητα.

Στο τέλος της δεκαετίας του 2000, κυκλοφόρησε το βιβλίο «Οι παραχαράκτες» (Les Falsificateurs). Ο Γαλλοαμερικανός συγγραφέας του, ο Antoine Bello, προσπαθούσε να προσεγγίσει την ιστορία περιγράφοντας το πόσο εύκολα μπορεί να αλλοιωθεί από κάποιον που έχει κίνητρο, μέσα και διάθεση.

Τα δύο βιβλία που έγραψε στη συνέχεια («Les Éclaireurs», «Les Producteurs») σε κάνουν να προβληματίζεσαι για το τι συμβαίνει όταν η ιστορία γράφεται με fake news και παραποιημένες πληροφορίες. Τότε αντιλαμβάνεσαι ότι η σημερινή πραγματικότητα έχει κάνει τις ιστορίες του Οργουελ να μοιάζουν με την... Κοκκινοσκουφίτσα, καθώς οι ηγεσίες πιο εύκολα από ποτέ άλλοτε και σχεδόν ανέξοδα μπορούν να προσαρμόσουν την ιστορία στα μέτρα τους, χειραγωγώντας πηγές και κατασκευάζοντας «αλήθειες».

Τρομάζεις παρακολουθώντας αυτά που λένε και εκείνα που κάνουν οι ξένοι και οι δικοί μας πολιτικοί και αναρωτιέσαι πόσο εύκολο είναι για τις ελίτ (πολιτικές, οικονομικές) να παραποιήσουν την πραγματικότητα. Την απάντηση δίνει στα βιβλία του ο Bello: Αυτό που χρειάζονται είναι έναν οργανωτή, έναν γνώστη, μερικούς χάκερ, δημόσιες δηλώσεις, έρευνες, αναλύσεις και... πολιτικές αποφάσεις. Η ποιότητα του αποτελέσματος κρίνει αν οι ηγεσίες είναι σκιτζήδες ή επαγγελματίες... παραποιητές.

Στην πρώτη κατηγορία, που χαρακτηρίζει πολιτικούς μικρών κρατών, οι Ελληνες πολιτικοί μπορούν να διεκδικήσουν περίοπτη θέση: Ο κ. Μητσοτάκης, που προσπαθεί να γράψει την ιστορία του «τρώγοντας» φράσεις από επίσημες δηλώσεις του (Ουάσινγκτον), εμφανίζοντας κραυγαλέες αστοχίες σαν μέγιστες επιτυχίες (μεταναστευτικό) και ανακατασκευάζοντας δηλώσεις (ανάπτυξη). Ο κ. Τσίπρας με τα «όχι». Ο κ. Σαμαράς με τα «Ζάππεια». Ο κ. Παπανδρέου λέγοντας ότι «... ο τελικός μας προορισμός είναι να απελευθερώσουμε την Ελλάδα από επιτηρήσεις και κηδεμονίες...».²

Στη δεύτερη όμως ανακαλύπτεις πολιτικούς των ισχυρών κρατών που όλοι τους παραποίησαν την πραγματικότητα: Ρισελιέ, Ναπολέων, Μπίσμαρκ, Στάλιν, Χίτλερ αλλά και φρέσκους, όπως Μέρκελ, Πούτιν, Μακρόν, Τραμπ. Ολους τούς χαρακτηρίζει ο αψεγάδιαστος επαγγελματισμός του... παραποιητή καθώς όντας «επαγγελματίες» αξιοποίησαν το τεράστιο απόθεμα γνώσης, πλούτου και ισχύος που διαθέτουν για να διαμορφώσουν τη δική τους ιστορία.

Μια πρόσφατη οικονομική ιστορία θα μπορούσε να έχει πολλά απ’ αυτά τα χαρακτηριστικά. Πρωταγωνιστής ο Τραμπ που με χάρη βιρτουόζου χειρίστηκε τις κινεζικές... ισοτιμίες. Πριν από μερικές μέρες λοιπόν ανακοίνωσε ότι αποσύρει την Κίνα από τη μαύρη λίστα των κρατών που χειραγωγούν το νόμισμά τους. Αντιμετωπίστηκε ως χειρονομία καλής θέλησης και ελάχιστοι ανέφεραν ότι λίγους μήνες νωρίτερα ο ίδιος την είχε συμπεριλάβει στη μαύρη λίστα εκτοξεύοντας κατηγορίες για σκόπιμη υποτίμηση του γουάν, ώστε τα κινεζικά προϊόντα να είναι φτηνότερα.

Αν ο ιστορικός του μέλλοντος περιοριστεί στην τελευταία απόφαση, τότε θα σχηματίσει την εικόνα ενός φιλειρηνικού Νέστορα πολιτικού που επιθυμεί να αποκλιμακώσει τις εντάσεις. Αν όμως ψάξει λίγο βαθύτερα, θα ανακαλύψει μια εντελώς διαφορετική αλήθεια.

Από τη δεκαετία του ’90 και μέχρι το 2014 οι Κινέζοι ηγέτες προσάρμοζαν τις ισοτιμίες στις ανάγκες τους. Υπό κανονικές συνθήκες, η ταχεία ανάπτυξη θα είχε αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη αύξηση³ της αξίας του γουάν. Ωστόσο, το Πεκίνο αρνήθηκε να αφήσει το νόμισμά του να κινηθεί ελεύθερα αγοράζοντας δολάρια για να υποτιμήσει τεχνητά την αξία του. Η χειραγώγηση του γουάν στη διάρκεια αυτής της περιόδου ήταν ένας λόγος για να συμβεί το λεγόμενο «κινεζικό σοκ», με οδυνηρές επιπτώσεις στη μεταποίηση των ΗΠΑ και της Ε.Ε. που ανταγωνίζονταν την Κίνα.

Οι κυβερνήσεις του Μπους και του Ομπάμα, αν και έβλεπαν τη χειραγώγηση, δεν απέδωσαν στην Κίνα τον χαρακτηρισμό του «νομισματικού χειραγωγού». Υποστήριζαν ότι η σχετική νομοθεσία δεν προέβλεπε καμία πραγματική κύρωση για τη χειραγώγηση των ισοτιμιών και επομένως ο χαρακτηρισμός αυτός θα ισοδυναμούσε με βρισιά χωρίς πραγματικές συνέπειες.

Πράγματι, η νομοθεσία προβλέπει έναν χρόνο διαπραγματεύσεων και μετά -μάλλον ανώδυνες- κυρώσεις, όπως ενισχυμένη εποπτεία του ΔΝΤ και απώλεια της ασφάλισης κινδύνου μέσω της Εταιρείας Διεθνών Ιδιωτικών Επενδύσεων των ΗΠΑ. Το πιθανό όμως είναι ότι δεν ήθελαν να παρέμβουν όχι λόγω αδυναμίας -διέθεταν το Ταμείο Σταθεροποίησης Συναλλάγματος– αλλά επειδή γνώριζαν ότι κάτι τέτοιο ισοδυναμούσε με την κήρυξη συναλλαγματικού πολέμου.

Τα τελευταία χρόνια όμως η Κίνα σταμάτησε να χειραγωγεί το νόμισμά της. Αυτό συνέβη μετά το δεύτερο εξάμηνο του 2014, όταν η Fed ξεκίνησε να αυξάνει τα επιτόκια και η ΕΚΤ εφάρμοσε την ποσοτική χαλάρωση. Η άνοδος του δολαρίου ανέβασε την αξία του γουάν και τότε πολλοί Κινέζοι άρχισαν να ανησυχούν ότι το νόμισμά τους θα μπορούσε να υποτιμηθεί. Αντέδρασαν βγάζοντας τα χρήματά τους στο εξωτερικό και χρειάστηκε η παρέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας για να σταματήσει τη διαρροή.

Πλέον, το Πεκίνο δεν χρειαζόταν να αγοράζει μεγάλα ποσά δολαρίων για να συγκρατήσει το γουάν από το να ανατιμηθεί. Αντίθετα, έπρεπε να πουλά δολάρια για να εμποδίσει μια πτώση της αξίας του. Πάντως όλοι γνωρίζουν ότι η Κίνα εξακολουθεί να ελέγχει την ισοτιμία του γουάν θέτοντας το κεντρικό σημείο της ημερήσιας συναλλαγματικής ισοτιμίας του. Αλλά σήμερα το κάνει για να το προφυλάξει από την ταχύτερη πτώση.

Ο πρόεδρος Τραμπ, από την προεκλογική του εκστρατεία ακόμα, μιλούσε για τη ζημιά που υφίσταται η οικονομία των ΗΠΑ από το γουάν και προειδοποιούσε με τη λήψη μέτρων. Ετσι, πριν από λίγους μήνες αποφάσισε να δράσει και ζήτησε από τον υπουργό Οικονομικών του να χαρακτηρίσει την Κίνα «χειραγωγό συναλλάγματος» - αν και ήξερε ότι αυτό είχε σταματήσει. Τον Ιανουάριο όμως άλλαξε γνώμη και την αποχαρακτήρισε θεωρώντας προφανώς ότι έτσι θα έχει και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο. Δηλαδή, αρχικά θώπευσε την εκλογική του πελατεία και στη συνέχεια με την επιστροφή στο αρχικό status καθησύχασε τους μετριοπαθείς και πρόσφερε στους ιστορικούς στοιχεία ηπιότητας και σύνεσης.

Συγκρίνετε, λοιπόν, τις προικισμένες με την ομορφιά της γνώσης και τη χάρη της εξοικείωσης πιρουέτες της πολιτικής του Αμερικανού προέδρου με τις άτσαλες, πρόχειρες και αλαζονικά ερασιτεχνικές κινήσεις των δικών μας, για να συνειδητοποιήσετε όχι μόνο πώς γράφεται η ιστορία αλλά και τις διαφορές των πολιτικών, του κοινού αλλά και τα τερτίπια όσων γράφουν... ιστορία.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

---

¹ «How Not to Fight a Currency War», B. W. Setser

² Καστελόριζο, 23 /4/2010

³ Η ισοτιμία γουάν/δολαρίου: 1994: 8,72 γουάν ανά δολάριο (ιστορικό χαμηλό ). 1997-98: σταθερή. 2005-2015: ανατιμήθηκε περισσότερο από ένα τρίτο έναντι του δολαρίου. 2015-2016: εξασθένησε και έκτοτε σταθεροποιήθηκε (περίπου 7 γουάν/δολάριο).

https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/227640_paraskinio-enos-synallagmatikoy1-polemoy-poy-den-xekinise